Chiangmai Zoo

จุดกำเนิดของสวนสัตว์เชียใหม่มีลักษณะที่แตกต่างจากสวนสัตว์ทั่วไปในประเทศไทย กล่าวคือเป็นการ เริ่มต้นด้วยการสะสมสัตว์ชนิดต่างๆ โดยชาวต่างประเทศคนหนึ่ง คือ นาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง มิชชั่นนารีอเมริกัน ผู้เข้ามาเป็นอาสาสมัครสอนการยังชีพในป่าให้แก่พวกทหารและตำรวจชายแดน ในช่วงสงครามเกาหลี ( พ.ศ.2493-2496 ) โดยอาศัยพื้นที่บ้านที่ตนเช่าอยู่คือ บ้านเวฬุวัน เชิงดอยสุเทพ ซึ่งเป็นของนาย กี นิมมานเหมินท์ ( พ.ศ.2431-2508 ) และนาง กิมฮ้อ นิมมานเหมินท์ ( พ.ศ. 2437-2524 ) เป็นสถานที่เริ่มต้น โดยเริ่มเปิดเป็นสวนสัตว์เล็กๆ ของเอกชนขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อประมาณพ.ศ.2495 โดยจ้างคนพื้นเมืองและชาวเขาจำนวนไม่มากนักช่วยดูแลส่วนที่เหลือ

จุดกำเนิดของสวนสัตว์เชียใหม่มีลักษณะที่แตกต่างจากสวนสัตว์ทั่วไปในประเทศไทย กล่าวคือเป็นการ เริ่มต้นด้วยการสะสมสัตว์ชนิดต่างๆ โดยชาวต่างประเทศคนหนึ่ง คือ นาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง มิชชั่นนารีอเมริกัน ผู้เข้ามาเป็นอาสาสมัครสอนการยังชีพในป่าให้แก่พวกทหารและตำรวจชายแดน ในช่วงสงครามเกาหลี ( พ.ศ.2493-2496 ) โดยอาศัยพื้นที่บ้านที่ตนเช่าอยู่คือ บ้านเวฬุวัน เชิงดอยสุเทพ ซึ่งเป็นของนาย กี นิมมานเหมินท์ ( พ.ศ.2431-2508 ) และนาง กิมฮ้อ นิมมานเหมินท์ ( พ.ศ. 2437-2524 ) เป็นสถานที่เริ่มต้น โดยเริ่มเปิดเป็นสวนสัตว์เล็กๆ ของเอกชนขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อประมาณพ.ศ.2495 โดยจ้างคนพื้นเมืองและชาวเขาจำนวนไม่มากนักช่วยดูแลเหตุผลของการสะสมสัตว์ชนิดต่างๆ ของนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง จนสามารถจัดเป็นสวนสัตว์เอกชนขึ้นได้นั้น แม้ไม่ปรากฏหลักฐานชัด แต่คงเนื่องด้วยความรักเมตตาต่อสัตว์เป็นพื้นฐาน และเพื่อศึกษานิสัยอากัปกิริยาต่างๆ ของสัตว์ชนิดต่างๆ อย่างใกล้ชิดด้วยเพื่อประโยชน์ในการประกอบอาชีพ เป็นอาสาสมัครสอนการยังชีพในป่าให้แก่ทหารและตำรวจชายแดน ซึ่งต้องผจญกับสัตว์ป่านานาชนิดเสมอนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง เป็นบุตรของมิชชันนารีชาวอเมริกัน เกิดที่รัฐฉาน ( Shan State ) ประเทศพม่าเคยทำงานในฐานะมิชชั่นนารีในรัฐฉาน ( Shan State ) ดินแดนของชาวไต ซึ่งอุดมด้วยสัตว์ป่านานาชนิดมาก่อน และเหตุผลที่ทำให้นาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง ต้องเข้ามาทำงานในฐานะอาสาสมัครสอนการยังชีพในป่าให้แก่ทหาร และตำรวจชายแดนในประเทศไทย ก็คงเนื่องด้วยพันธะที่รัฐบาลสหรัฐอเมริกามีต่อรัฐบาลไทย ในการสนับสนุนทั้งทางด้านการเมือง การทหาร เศรษฐกิจ สังคม ฯลฯ อย่างเต็มที่เพื่อร่วมกันต่อต้านคอมมิวนิสต์ตาม สนธิสัญญาไทย-อเมริกัน 3 ฉบับ คือ ความตกลงทางการศึกษาและ วัฒนธรรมในเดือนกรกฎาคม 2493 ความตกลงร่วมมือทางเศรษฐกิจและเทคนิคในเดือนกันยายน 2493 และความตกลงทางการช่วยเหลือ ทางทหารในเดือนตุลาคม 2493 เป็นต้นมา เพราะปรากฎว่าหลังจากปี พ.ศ.2493 รัฐบาลสหรัฐอเมริกาได้จัดส่ง คณะที่ปรึกษา อาสาสมัคร และกำลังสนับสนุนด้านต่างๆ เข้าสู่ประเทศไทยจำนวนมากเฉพาะด้านทหารและตำรวจนั้น สหรัฐอเมริกาได้ส่งคณะที่ปรึกษาทางทหาร ( MAAG ) มาประจำประเทศไทยใน พ.ศ.2493 ต่อมาขยายเป็นหน่วย JUSMAG เพื่อช่วยยวางแผนการจัดกองพล การจัดกรมผสม จัดระบบ ส่งกำลังกองทัพบก ฯลฯ ขณะที่กองกำลังตำรวจขณะนั้นอยู่ภายใต้การนำของ พลตำรวจเอก เผ่า ศรีานนท์ก็ได้รับการขยายกำลังออกไปอย่างกว้างขวาง โดยรัฐบาลสหรัฐอเมริกาได้ให้การสนับสนุนผ่านทางบริษัทซี ซัปพลาย ( Sea Supply Coporation ) การเข้ามาทำงานในประเทศไทยในฐานะอาสาสมัครสอนการยังชีพในป่าให้แก่ทหาร และตำรวจตระเวรชายแดนของนายฮาโรลด์ เมสัน ยัง ก็คงอยู่ในบริษัท ( Context ) ทางการเมืองดังกล่าวนี้ด้วยการสะสมสัตว์นานาชนิดของนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง ภายในบริเวณบ้านเวฬุวันที่ตนเช่าอยู่นั้น คงมี มากขึ้นๆ และคงสร้างต้องอาศัยพื้นที่ในบริเวณบ้านเวฬุวันมากขึ้น คงทำให้พื้นที่อันสวยงามของบ้านเวฬุวัน เช่น สนามหญ้าหน้าบ้านถูกใช้เป็นที่เลี้ยงสัตว์ไปโดยปริยาย ผลการะทบที่สำคัญอีกประการคือกลิ่นต่างๆ จากสัตว์อบอวล สร้างความเดือดร้อนแก่ผู้อยู่อาศัยละแวกข้างเคียงเป็นประจำจากคำบอกเล่าของศาสตราจารย์ อัน นิมมานเหมินท์ ( พ.ศ.2460-ปัจจุบัน ) ทายาทคนหนึ่งของ นาย กี-นาง กิมฮ้อ นิมมานเหมินท์ ได้ขอให้ นาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง ผู้เช่นบ้านเวฬุวันย้ายสวนสัตว์ของเขาไปไว้ที่ ที่ดินอีกแปลงหนึ่งของนาย กี-นาง กิมฮ้อ นิมมานเหมินท์ ซึ่งอยู่เชิงดอยสุเทพเช่นกัน ซึ่งปัจจุบันเป็นพื้นที่ที่ส่วน หนึ่งของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ แต่คงโดยเหตุที่นาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง เป็นชาวอเมริกัน ประชาชนของประเทศที่ มีอิทธิพลทางการเมืองสูงยิ่งของโลก เขาจึงติดต่อขอที่ดินป่าสงวนเชิงดอสุเทพ ต่อผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่โดยตรง จนได้รับอนุมัติให้ใช้พื้นที่ป่าสงวนเชิงดอยสุเทพ ประมาณ 60 ไร่ เป็นที่ตั้งสวนสัตว์ของเอกชน เปิดบริการให้เข้าชมตั้งแต่วันจักรี 6 เมษายน พ.ศ.2500 จนกระทั่งนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง ถึงแก่อนิจกรรม ใน พ.ศ.2518 องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ ได้พิจารณาเห็นคุณค่าของสวนสัตว์ของนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง ทั้งในฐานะเป็นแหล่ง พักผ่อนศึกษาสัตว์ของประชาชนในจังหวัดเชียงใหม่ และเป็นแหล่งดึงดูดนักท่องเที่ยวแหล่งหนึ่งตามโครงการปรับปรุงดอยสุเทพเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ จึงรับกิจการสวนสัตว์ของนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง ไว้ในความดูแลขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ จนกระทั่ง พ.ศ.2520 จึงโอนเข้าสังกัดองค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย สำนักนายกรัฐมนตรี ตั้งแต่ วันที่ 16 มิถุนายน 2520 เป็นต้นมา เนื่องนับ ถึง 16 มิถุนายน 2530 สวนสัตว์เชียงใหม่ก็มีอายุราชการครบ 10 ปีเต็ม ในรอบทศวรรษที่ผ่านมา สวนสัตว์เชียงใหม่ได้ขยายพื้นที่จากเดิมที่จังหวัดเชียงใหม่อนุมัติให้นาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง จัดตั้งสวนสัตว์ประมาณ 60 ไร่ ได้รับการขยายเป็น 130 ไร่และตั้งแต่ปี พ.ศ.2526 หลังการฉลองกรุงรัตนโกสินทร์ครบ 200 ปี เป็นต้นมา สวนสัตว์เชียงใหม่ก็ได้รับความเห็นชอบจากกรมป่าไม้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และคณะรัฐมนตรีให้ขยายพื้นที่บริเวณเชิงดอยสุเทพ เพิ่มเติมอีกประมาณ 500 ไร่ ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาสวนสัตว์ ประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้เชี่ยวชาญทั้งจากภาครัฐและภาคเอกชน จำนวนหนึ่ง โดยมี ศาสตราจารย์ อัน นิมมานเหมินท์ เป็นประธานดำเนินงานวางผังหลักกำหนดแนวทางพัฒนาสวนสัตว์เชียงใหม่ ต่อไปในอนาคตอย่างน่าสนใจยิ่งสวนสัตว์เชียงใหม่ในทศวรรษที่สอง คงกลายเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจทีผสมผสานระหว่าง ธรรมชาติ กับฝีมือมนุษย์ได้อย่างสมบูรณ์ และเป็นแหล่งศึกษาธรรมชาติวิทยาทั้งประเภทของจริงและของในพิพิธภัณฑสัตว์ ที่น่าติดตามยิ่งอย่างไรก็ดี ในทศวรรษที่ผ่านมามีประเด็นที่ใคร่ขอตั้งข้อสังเกตดังนี้ประการแรก จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ทั้งประเภทตำนาน จารึก และภาพถ่ายทางอากาศยืนยันชัดว่าพื้นที่ส่วนหนึ่งของสวนสัตว์เชียงใหม่คือส่วนหนึ่งของเวียงเจ็ดสิน เวียงโบราณรูปวงกลมที่สร้างขึ้นในสมัยพญาสามฝั่งแก่น กษัตริย์แห่งราชวงค์มังราย ลำดับที่ 8 ( พ.ศ.1945-1984 ) ร่องรอยคูน้ำ คันดินบางส่วนก็ยังปรากฎอยู่ในปัจจุบันซากอิฐจำนวนไม่น้อยยังคงปรากฎทั่วไปในบริเวณสวนสัตว์เชียยงใหม่ โดยเฉพาะบนเนินเนินเหนือที่เลี้ยงช้าง เป็นกองอิฐก้อนใหญ่มาก เป็นร่องรอยให้สามารถสันนิษฐานได้ว่าเป็นโบราณสถานที่เกี่ยวข้องกับทางศาสนาสิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของมรดกทางศิลปวัฒนธรรมที่บรรพชนล้านนาได้สร้างสมไว้ หากได้รับการดูแล ไม่ทำลาย และใช้ประโยชน์เชิงสร้างสรรค์ เช่น ร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น เขียนป้ายแนะนำเรื่องราวบางประการ เกี่ยวกับกองอิฐเหล่านั้นแบบง่ายๆ คนทุกเพศ ทุกวัยที่เข้าไปสวนสัตว์เชียงใหม่ก็จะได้รับความรู้เกี่ยวกับอดีตบางประการของท้องถิ่นที่เขาอยู่ ที่เขาเยือนแถมกลับบ้านบอกเล่าลูกหลานผู้ใกล้ชิดต่อๆ กัน หากสวนสัตว์เชียงใหม่และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องพอจะดำเนการอนุรักษ์มรดก ทางวัฒธรรมที่หลงเหลืออยู่ บางส่วนในบริเวณสวนสัตว์เชียงใหม่ได้ ก็คงนับเป็นหน่วยราชการเพียงแห่งแรกและแห่งเดียวในแถบเชิงดอยสุเทพที่คิดคำนึงถึง "เรื่องพรรค์นี้"ประการสอง โดยเหตุที่ นาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง เป็นผู้ริเริ่มสะสมสัตว์นานาชนิดจนสามารถจัดตั้งสวนสัตว์ ส่วนตัวอันเป็นรากฐานของสวนสัตว์เชียงใหม่ในปัจจุบัน แต่เป็นที่น่าสังเกตว่าข้อมูลเกี่ยวกับนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง เท่าที่ทราบกันในปัจจุบันมีไม่มากนักส่วนใหญ่อยู่ในความทรงจำของผู้ร่วมสมัยที่เคยเห็นนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง หรือเคยทำงานร่วมกัน เช่นหัวหน้าบำรุงสถานีรักษาสัตว์คนปัจจุบัน แม้เรื่องรวบรวมประวัติบุคคลจะไม่ใช่หน้าที่ของสวนสัตว์ แต่เนื่องจากนายฮาโรลด์ เมสัน ยัง เกี่ยวข้องกับสวนสัตว์เชียงใหม่โดยตรง หากสวนสัตว์เชียงใหม่ได้ขอร้อง ให้ผู้ร่วมสมัยกับนายฮาโรลด์ เมสัน ยัง รวบรวมเรื่องราวบางประการเกี่ยวกับนาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง เท่าที่จะสามารถกระทำได้ คงจะเป็นประโยชน์ทางการศึกษาแก่อนุชนผู้สนใจอดีตของสวนสัตว์เชียงใหม่ไม่มากก็น้อยประการสุดท้าย ในฐานะผู้ปกครองที่สมัครใจหาลูกไปสวนสัตว์เชียงใหม่เป็นประจำ ใคร่ขอตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับความปลอดภัยบางประการเช่น(1) ระบบจราจรที่เจ้าหน้าที่สวนสัตว์เองปฎิบัติทั้งในขณะนำอาหารสัตว์และสัญจรไปมาค่อนข้างรวดเร็วเกินกว่าสภาพพื้นที่ของสวนสัตว์ เส้นทางที่ประสบเหตุบ่อยครั้งคือ ทางลาดเลียบรั้วมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งมีสัตว์ที่เด็กๆ ชอบมากเช่น ฮิปโปฯ ยีราฟ ฯลฯ ลำพังผู้ปกครองที่ต้องระมัดระวังลูกมิให้ล้มลงในทางลาดก็คงเพียงพอแล้ว ไม่ควรให้ต้องพะวงยานพาหนะนานาชนิดที่ค่อนข้างรวดเร็ว ราวกับอยู่ใจกลางเมืองเลย คงจะต้องมีการทำความเข้าใจกันกับผู้เกี่ยวข้องต่อไป(2) ระบบลวดหนาม ในพื้นที่บางส่วนทางสวนสัตว์เชียงใหม่คงไม่ประสงค์ให้คนเข้าไป และเท่าที่สังเกตมักใช้ลวดหนามกั้น ซึ่งอาจมีเหตุผลบางประการ แต่ในด้านความปลอดภัยของเด็กๆ และที่บริเวณบางแห่งเช่น เส้นทางเดินจากกรงนกข้างฮิปโปขึ้นไป ร้านเครื่องดื่มเป็นรั้วลวดหนาม ระดับใบหน้าเด็กวัย 3-4 ขวบพอดี น่าจะได้มีการเปลี่ยนแปลงให้เหมาะสมก่อนเกิดปัญหาขึ้นบทความนี้มุ่งหมายเพียงเพื่อประโยชน์ทางการศึกษาเป็นหลัก ด้วยเห็นว่าจุดเด่นประการหนึ่งของสวนสัตว์เชียงใหม่ คือ ความเป็นมาก่อนหน้าได้รับการสถาปนาเป็น หน่วยงานสังกัดองค์การสวนสัตว์แห่งประเทศไทย เพราะหากนับถึงการเปิดบริการครั้งแรกของสวนสัตว์นาย ฮาโรลด์ เมสัน ยัง ที่บ้านเวฬุวัน เมื่อพ.ศ.2495 ถึงปัจจุบันก็เป็นเวลาถึง 35 ปีแล้ว และนับเฉพาะเมื่อสวนสัตว์เชียงใหม่เปิดบริการในสถานที่ปัจจุบัน เมื่อ พ.ศ.2500ก็เป็นเวลา 30 ปีเต็ม ความสืบเนื่องอันยาวนานพอสมควรเหล่านี้แม้จะมีผู้รู้อยู่ไม่น้อย แต่ก็ยังไม่แพร่หลายนัก จึงคิดว่าจะเป็นประโยชน์แก่ผู้สนใจทั่วไป ขณะเดียวกันในฐานะผู้ปกครองที่สมัครใจชักชวนลูกเที่ยวสวนสัตว์เชียงใหม่เป็นประจำ ได้พบข้อน่าสังเกตบางประการ จึงถือโอกาสนำเสนอด้วย โดยพยายามเข้าใจถึงเงื่อนไขต่างๆ เช่น ภาระหน้าที่ของสวนสัตว์ งบประมาณ ฯลฯ ด้วยความหวังว่า จะเป็นประโยชน์แก่สวนสัตว์เชียงใหม่ และผู้เข้าชมสวนสัตว์เชียงใหม่ทั่วไปพื้นที่สวนสัตว์เชียงใหม่ 531 ไร่ แบ่งการพัฒนาและปรับปรุงตามแผนผังหลัก
1. พื้นที่สวนสัตว์ชั้นนอก
100 ไร่
2. พื้นที่สวนสัตว์ใหม่
170 ไร่
3. พื้นที่สวนสัตว์เปิด
100 ไร่
4. พื้นที่พักแรม
100 ไร่
5. พื้นที่เพาะพันธุ์สัตว์
61 ไร่
บริเวณที่ติดกับสวนสัตว์เชียงใหม่
ทิศเหนือ
จดน้ำตกห้วยแก้วและถนนห้วยแก้ว
ทิศใต้
จดสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 และศูนย์เกษตรภาคเหนือ
ทิศตะวันออก
จดมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ทิศตะวันตก
จดวนอุทยานสุเทพ-ปุย
ที่ตั้งของสวนสัตว์เชียงใหม่สวนสัตว์เชียงใหม่ตั้งอยู่เชิงดอยสุเทพ เลขที่ 100 ถนนห้วยแก้ว ต.สุเทพ อ.เมือง จ.เชียใหม่ 50200หมายเลขโทรศัพท์ (053)221179, 222283 สามารถเข้าชมได้ 2 เส้นทางคือ1. เส้นทางถนนห้วยแก้ว เป็นเส้นทางขึ้นสู่วัดพระธารฃตุดอยสุเทพวรมหาวิหาร สวนสัตว์เชียงใหม่ตั้งอยู่ด้านซ้าย มือห่างจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่เพียง 800 เมตร เท่านั้น2. เส้นทางถนนสุเทพ ผ่านสถานที่สำคัญคือโรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่, คณะเกษตรศาสตร์และคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, วัดอุโมงค์, วัดฝายหิน สวนสัตว์เชียงใหม่ตั้งอยู่ทางขวามือก่อนถึง สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7

หมีแพนด้า
ลักษณะเด่นลักษณะที่โดดเด่นของ หมีแพนด้า คือมีขนสีดำและสีขาว บริเวณหัว คอ ตะโพก จะมีสีขาว ส่วนรอบๆตาทั้งสองข้าง หู ไหล่ ขาหน้า และขาหลังจะมีสีดำ หัวของหมีแพนด้า จะใหญ่เมื่อเทียบกับสัดส่วนของตัว กว่าหมีชนิดอื่นๆ เท้าหน้ามี 6 นิ้ว พร้อมที่จะกางกว้างออกเมื่อปะทะกัน หรือปีนต้นไม้ขนาดหมีแพนด้าเพศผู้ขนาดตัวโตเต็มที่ สูงประมาณ 160-190 ซม. จะสูงกว่าเพศเมียเล็กน้อย มีขาหน้าที่แข็งแรง และหนัก 85-125 กก. เพศเมียหนัก 70-100 กก. ลูกหมีเพิ่งคลอดหนักเพียง 85-140 กรัมถิ่นที่อยู่หมีแพนด้าจะอาศัยอยู่ที่ระดับสูง 1200-3500 เมตร ในป่าเขา ซึ่งมีต้นไม้ไผ่ขึ้นหนาแน่น
การกระจายจะพบหมีแพนด้าเพียงตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศจีน แนวเขตที่ราบสูงของ ทิเบต ใน 6 พื้นที่เล็กๆ ของจังหวัด Sichuan Gansu และ Shaanzi รวมแล้วมีพื้นที่เพียง 14000 ตร.กม.การสื่อสารหมีแพนด้าจะใช้กลิ่น อะซิติค ที่หลั่งออกมาจากบริเวณ ต่อมที่อยู่ใกล้ๆกับอวัยวะสืบพันธุ์ ไว้ตามต้นไม้ ก้อนหิน และใช้เสียงในการกำหนดขอบเขต โดยส่วนมากจะเป็นหมีเพศผู้ ส่วนการใช้เสียงของหมีเพศเมีย จะมีในช่วงที่จะผสมพันธุ์อาหารอาหารของหมีแพนด้า 99% จะมาจากต้นไผ่ ตัวโตเต็มที่ จะกิน 12-15 กก./วัน แต่ถ้าเป็น ต้นหรือใบอ่อนของต้นไผ่ หมีแพนด้าสามารถกินได้ถึง 38 กก/วัน ซึ่งหนักถึง 40%ของน้ำหนักตัวมันเอง และอาหารอีกที่เหลือ จะเป็นพืชชนิดอื่นๆ รวมทั้งเนื้อด้วย ส่วนมาก หมีแพนด้าจะกินอาหารที่พื้น บางครั้งถึงจะปีนขึ้นไป กินอาหารบนต้นไม้
การสืบพันธุ์หมีแพนด้าพร้อมที่จะขยายพันธุ์เมื่ออายุ 4.5-6.5 ปี จะจับคู่ช่วงฤดูใบไม้ผลิ ต้นเดือน มี.ค.-พ.ค.เพศเมียมีช่วงเวลาพร้อมที่จะผสมพันธุ์ 1-3 สัปห์ดา และ จะยอมให้มีการผสม 2-3 วันเท่านั้น จำนวนลูกที่คลอดออกมา มีเพียง 1-3 ตัว โดยปกติจะมีชีวิตรอดเพียงตัวเดียว ลูกหมีจะหย่านมเมื่ออายุ 9 เดือน แม่หมีแพนด้าจะคอยดูแลลูกตน จนกว่าจะถึง 18 เดือน
ระบบสังคมส่วนมากหมีแพนด้าจะอาศัยอยู่เพียงลำพัง ตัวเดียว ยกเว้นหมีแพนด้าแม่ลูกอ่อน ในช่วงฤดูกาลให้นมลูก หมีเพศผู้จะต่อสู้กัน เพื่อแย่งเข้าไป หากลุ่มแม่หมี อาณาเขตของหมีเพศเมีย ปกติแล้ว จะอาศัยซึ่งกันและกัน อาณาเขต จะซ้อนทับกันเป็นบางครั้ง ในขณะที่หมีแพนด้าเพศผู้ จะมีอาณาเขตที่กว้างครอบคลุมหมีเพศเมียทั้งหมด